23.52941176470588% Complete

توزیع های لینوکس مهم

RedHat

رد‏هت کسب و کار اصلی ‏اش که در آن مشتریانش افراد حقیقی بودند را کنار گذاشته است (آخرین نسخه‏ ی "Red Hat Linux" در آوریل ۲۰۰۴ منتشر شد) و در حال حاضر توزیعی برای استفاده ‏ی حرفه ‏ای توسط شرکت‏ها تحت نام "Red Hat Enterprise Linux" (RHEL) را در بازار عرضه می ‏کند. برای هر سرور مجوز RHEL باید جدا تهیه شود، با این وجود شما برای نرم‏ افزار هزینه ‏ای پرداخت نمی ‏کنید- که تحت GPL و مجوزهای FOSS مشابه عرضه می‏شود- بلکه پرداخت شما به منظور دسترسی‏ به بروزرسانی مرتب و پشتیبانی در مواقع مورد نیاز است. RHEL بیشتر به سمت مراکز داده هدایت شده است و، در میان چیز‏های دیگر، از ساخت کلاستر‏های «قابل تغییر» پشتیبانی می‏کند.

Fedora

فدورا (http://www.fedoraproject.org) توزیعی است که بیشتر توسط ردهت کنترل می‏شود و به عنوان بستر آزمایشی برای RHEL عمل می‏کند. نرم ‏افزار‏ها و ایده ‏های جدید ابتدا در فدورا آزمایش می‏شوند و هرچیزی که کارایی خود را ثابت کرد دیر یا زود در RHEL به کار برده می‏شود. بر خلاف RHEL، فدورا فروخته نمی ‏شود بلکه برای دانلود رایگان در دسترس عموم قرار می‏گیرد؛ این پروژه توسط کمیته ‏ای رهبری می‏شود که اعضای آن تا حدی توسط جامعه ‏ی توسعه ‏دهندگان انتخاب می ‏شوند و ردهت در نامزد کردن آن‏ها‏ دخیل است. (مدیر کمیته توسط ردهت نامزد می‏شود و حق وتو دارد) برای بسیاری از کاربران فدورا، قسمتی از جذابیت این توزیع تمرکز آن بر روی نرم ‏افزار‏های رایج و ایده‏های جدید است، با وجود اینکه بروزرسانی لازمه ‏ی این ویژگی می‏باشد. فدورا برای افراد مبتدی کم‏تر مناسب است و همچنین به کاربردن آن بر روی سرویس‏ دهنده‏ ها که پایداری در آن‏ها مهم است توصیه نمی‏شود. از آنجا که ردهت نرم ‏افزارش را تحت مجوزهای FOSS مانند GPL توزیع می‏کند، در عمل ممکن است که بدون پرداخت هزینه ‏ی مجوز، سیستمی داشت که با سیستم عاملی مشابه توزیع فعلی RHEL کار کند. توزیع‏ هایی مانند(CentOS (http://www.centos.org یا Scientific Linux (https://www.scientificlinux.org/) اساسا بر پایه ‏ی ردهت می‏باشند ولی تمامی برند‏های مربوط به ردهت را حذف می‏ کنند. در این صورت شما در اصل همان نرم‏ افزار را اما بدون پشتیبانی دریافت می ‏کنید. توزیع CentOS به حدی به RHEL نزدیک است که ردهت حاضر است برای سیستم CentOS به شما پشتیبانی بفروشد. یعنی حتی نیاز نیست برای دریافت این پشتیبانی ابتدا RHEL را نصب کنید.

SUSE

شرکت آلمانی SUSE ابتدا در ۱۹۹۲ به عنوان مرکزی تخصصی در حوزه‏ ی لینوکس تحت نام " Gesellschaft für Software- und System-Entwicklung " تاسیس شد و از این رو نام S.u.S.E را برای خود انتخاب کرد. یکی از محصولات آن نسخه‏ ی آلمانی توزیع لینوکس پاتریک ولکردینگ یعنی «Slackware» بود که خود آن نیز از اولین توزیع کامل لینوکس یعنی Softlanding Linux System یا SLS مشتق شده است. لینوکس S.u.S.E ۱.۰ در ۱۹۹۴ ظاهر شد و آرام آرام از Slackware با به کارگفتن ویژگی‏ هایی از ردهت مانند مدیریت بسته ‏ی RPM یا فایل /etc/sysconfig منشعب شد. اولین نسخه ‏ی لینوکس S.u.S.E که دیگر شبیه Slackware نبود نسخه‏ ی ۴.۲ ۱۹۹۶ بود. SuSE (نقطه ‏ها از زمانی به بعد حذف شدند) به زودی توزیع لینوکس آلمانی زبان پیشرو شد و لینوکس SuSE را در یک "مجموعه‏ ی بسته بندی شده" با دو طعم "شخصی" و "حرفه ‏ای" منتشر کرد. نسخه‏ ی "حرفه ‏ای" به صورت قابل توجهی گران‏تر بود، و در میان چیز‏های دیگر بیشتر حاوی نرم‏ افزار‏های سروری بود. در نوامبر ۲۰۰۳ شرکت نرم ‏افزاری آمریکایی Novell اعلام کرد SuSE را به قیمت ۲۱۰ میلیون دلار خریده است؛ معامله در ژانویه ‏ی ۲۰۰۴ انجام شد. (در این زمان بود که حرف یو کوچک به حرف یو بزرگ تبدیل شد) در آوریل ۲۰۱۱ Novell که و SUSE که زیرمجموعه ‏ی آن بود توسط Attachmate خریداری شد که قبل از آن در زمینه‏ ی فروش شبیه ‏ساز ترمینال، سیستم‏ های نظارتی و سرویس‏ها و ابزار‏های یکپارچه سازی نرم‏ افزار که قبلا در جامعه ‏ی لینوکس و متن باز قابل توجه نبوده اند، فعالیت می‏کرده است. از آن زمان به بعد Novell به فعالیتش به عنوان دو واحد تجاری جداگانه که یکی از آن‏ها SUSE است ادامه داده است. مانند ردهت، SUSE یک "لینوکس سازمانی" تحت عنوان SUSE Linux Enterprise Server (SLES، http://www.suse.com/products/server/)، ارائه می‏دهد که مانند RHEL تقریبا در فواصل زمانی بلند مدت منتشر می ‏شود و چرخه‏ ی حیاتی ۷-۱۰ ساله را تضمین می‏کند. به علاوه یک SUSE Linux Enterprise Desktop (SLED) وجود دارد، که توزیعی است که به منظور استفاده بر روی ایستگاه های کاری دسکتاپ عرضه شده است. SLES و SLED در بسته هایی که شامل می‏شوند تفاوت دارند؛ در SLES، تمرکز بر روی نرم افزار‏های سروری است، در حالی که SLED بیشتر به سمت استفاده از نرم‏افزار‏های تعاملی متمایل شده است. SUSE نیز توزیع "مشتری خصوصی" خود را ارائه کرده و آن را با عنوان "openSUSE" به صورت آزاد در اختیار عموم قرار داده است (http://www.opensuse.org/) – در گذشته این توزیع تنها زمانی برای دانلود در دسترس عموم قرار می‏گرفت که چندین ماه از توزیع آن بر روی رسانه نوری گذشته بود. بر خلاف ردهت، SUSE هنوز یک "مجموعه بسته بندی شده" ارائه می‏دهد که شامل نرم‏ افزار‏های انحصاری می‏باشد. بر خلاف فدورا، openSUSE پلتفرم مطرحی است که هنوز دوره ‏ی عمر ان کوتاه است. YaST یکی از ویژگی‏های قابل توجه توزیع SUSE، "YaST" است، که یک ابزار جامع مدیریت سیستمی گرافیکی می‏باشد.

Debian

بر خلاف شرکت‏های بزرگ عرضه کننده‏ ی توزیع لینوکس ردهت و Novell/SUSE، پروژه‏ ی دبیان (http://www.debian.org/) نتیجه ‏ی همکاری بین داوطلبانیست که هدفشان ارائه ‏ی توزیع لینوکس با کیفیتی است که "Debian GNU/Linux" خوانده می‏شود. پروژه‏ ی دبیان در ۱۶ آگوست ۱۹۹۳ توسط ایان مورداک اعلان عمومی شد؛ این اسم تلفیقی از اسم او و اسم دوست دختر اسبق و همسر سابقش دبرا هست (که در نتیجه "debb-ian" خوانده می‏شود). در حال حاضر این پروژه شامل بیش از ۱۰۰۰ داوطلب است. دبیان بر اساس سه سند استوار گشته است: سند رهنمود‏های نرم‏ افزار آزاد دبیان (DFSG) تعیین می ‏کند که پروژه چه نرم‏ افزاری را "آزاد" محسوب می‏کند. این مسئله ازین لحاظ حائز اهمیت است که تنها نرم ‏افزار آزاد DFSG می‏ تواند چنانکه شاید و باید بخشی از توزیع Debian GNU/Linux باشد. پروژه‏ همچنین نرم ‏افزار‏های غیر آزاد را گسترش می‏ دهد، که به شدت از نرم ‏افزار آزاد DFSG بر روی سرور‏های توزیع جداست: مورد دوم main خوانده می‏شود و اولی non-free نام دارد. (فضایی مابین این دو با نام contrib قرار دارد؛ که شامل نرم‏ افزار‏هایی است که به خودی خود DFSG-free می‏باشند که با کمپوننت‏های دیگر غیر آزاد کار نمی‏کنند) قرارداد اجتماعی اهداف پروژه را توصیف می ‏کند. نظام‏نامه‏ ی دبیان سازمان‏های پروژه را توصیف می ‏کند. در هر زمانی حداقل سه نسخه ‏ی Debian GNU/Linux موجود هست: نسخه‏ های جدید یا تصحیح شده‏ ی بسته ‏ها در دسته‏ی branch قرار داده می‏شود. اگر برای مدت زمان خاص، خطای سنگینی در یک بسته مشاهده نشود، به دسته ‏ی testing منتقل می‏شود. به طور مرتب هر چند وقت محتویات testing "ثابت" نگه داشته می‏شوند، به طور کامل تست می‏شوند و نهایتا به عنوان نسخه ‏ی stable منتشر می ‏شوند. یکی از انتقاد‏های رایج به Debian GNU/Linux همین بازه‏ی زمانی طولانی بین نسخه‏های stable می‏باشد؛ گرچه عده ‏ی زیادی این ویژگی را یک مزیت می‏دانند. پروژه‏ ی دبیان Debian GNU/Linux را تنها برای دانلود در دسترس قرار می‏دهد؛ رسانه‏ های دیگر(CD و...) از فروشنده ‏های شخص ثالث قابل تهیه است. Debian GNU/Linux به موجب سازمانش، مرزبندی شفافش بین نرم ‏افزار آزاد و غیر آزاد، یک بنیان بی‏ نقص برای پروژه‏ های مشتق شده است. برخی از پروژه‏ های معروف‏تر در این زمینه عبارت اند از Knoppix (یک "live cd" که امکان تست لینوکس روی یک PC بدون نیاز به نصب آن را فراهم می‏کند)، SkoleLinux (نسخه ‏ای از لینوکس که به طور اخص با نیازمندی‏ های مدارس تطبیق داده شده است)، یا توزیع ‏های تجاری مانند Xandros. لیموکس نیز، که نوع دیگری از لینوکس دسکتاپ می‏باشد و در اداره کل شهر مونیخ استفاده می‏شود، بر اساس Debian GNU/Linux پایه گذاری شده است.

ubuntu

یکی از معروف‏ترین مشتقات دبیان اوبونتو است، که توسط کمپانی انگلیسی Canonical Ltd تهیه شده است. این کمپانی توسط شخصی پیشگام با نام مارک شاتلورث تاسیس شده است. ("Ubuntu" واژه‏ای از زبان زولو است که عبارت "انسانیت به خرج دادن در قبال دیگران" را معنی می‏دهد.) اهداف "اوبونتو" گانه ‏ی اوبونتو این است که بر اساس Debian GNU/Linux یک لینوکس ساده فهم، با قابلیت بالا و روان را ارائه دهد که در بازه‏های زمانی منظم به روز رسانی می‏شود. دستیابی این اهداف برای مثال توسط ارائه شدن اوبونتو بر روی تنها سه معماری کامپیوتری، تسهیل شده است بر خلاف دبیان که برای ده معماری کامپیوتری مختلف فراهم شده است. همچنین اوبونتو با محدود کردن خودش به زیر مجموعه‏ای از نرم ‏افزار‏های ارائه شده توسط Debian GNU/Linux در نیل به این اهداف کمک کرده است. اوبونتو بر اساس نسخه‏ های unstable دبیان استوارست و در بخش اعظم آن از همان ابزار‏های مختص توزیع نرم‏ افزاری استفاده شده است، اما الزاما بسته ‏های نرم ‏افزاری دبیان و اوبونتو متقابلا سازگار نیستند. اوبونتو در دوره ‏های شش ماهه ‏ای منتشر می‏ شود که انصافا منظم هستند، و هر دو سال یکبار یک نسخه ‏ی "LTS" یا با پشتیبانی دراز مدت عرضه می‏شود که کمپانی کنونیکال برای آن به مدت ۵ سال به روز رسانی را تضمین می‏کند. برخی از توسعه دهندگان اوبونتو همچنین در پروژه‏ ی دبیان شرکت کننده‏ های فعالی هستند، که این مساله تا حد خاصی رد و بدل شدن اطلاعات بین این دو پروژه را تضمین می‏کند. از طرف دیگر، همه‏ ی توسعه دهندگان دبیان به میانبرهایی که اوبونتو اغلب به خاطر سود‏اندیشی می‏زند روی خوش نشان نمی‏دهند، در حالی که دبیان ممکن است به دنبال راه حل‏ های جامع تری باشد که حتی گاهی اوقات نیازمند صرف انرژی بیشتری هستند. بعلاوه به نظر نمی‏رسد که اوبونتو به اندازه‏ ی دبیان خود را مدیون به ایده‏ی نرم‏ افزار آزاد بداند؛ در حالی که تمامی ابزار‏های زیربنایی دبیان (مانند سیستم مدیریت باگ) به عنوان نرم‏ افزار آزاد موجود اند، این مسئله همیشه در مورد اوبونتو صادق نیست. اوبونتو نه تنها می‏خواهد یک سیستم دسکتاپ جذاب را فراهم کند، بلکه همچنین قصد دارد تا جای سیستم ‏های ثابت تری مانند RHEL و SLES را در فضای سرور‏ی، با ارائه ‏ی توزیع ‏های پایدار با یک چرخه حیات طولانی و پشتیبانی خوب، بگیرد. واضح نیست که چگونه شرکت کنونیکال قصد دارد در این مسیر طولانی سود مالی کند؛ چرا که برای مدتی طولانی است که این پروژه از خزانه ‏های شخصی مارک شاتلورث پشتیبانی مالی می‏شود، که از زمانی که اعتبار گواهینامه ‏ی اینترنتی خود، یعنی Thawte، را به Verisign فروخته است به اندازه ‏ی کافی پر هستند.

توزیع‏های دیگر

علاوه بر توزیع‏ های ذکر شده توزیع ‏های بسیار دیگری وجود دارند از قبیل لینوکس ماندریوا (http://www.mandriva.com/en/linux/) یا توربولینوکس (http://www.turbolinux.com/) به عنوان رقیبان کوچک‏تر ردهت و سوزه، لینوکس گنتو (http://www.gento.org/ ) به عنوان توزیعی که روی کد منبع متمرکز است، "سیستم‏های لایو" متنوع برای اهداف مختلف از فایروال‏ ها تا پلتفرم ‏های چندرسانه ‏ای و بازی، یا سیستم‏ های متراکمی که به عنوان روتر‏ها، فایروال ‏ها یا سیستم ‏های نجات قابل استفاده هستند. همچنین اگر فقط "تعداد سیستم ‏های نصب شده" را در نظر بگیریم، لینوکس را می‏توان با کمی چشم پوشی از تفاوت‏های آن یک توزیع لینوکس در نظر گرفت. اندروید از یک کرنل سیستم عامل لینوکس به همراه یک محیط کاربری تشکیل شده است که توسط گوگل نگهداری می‏شود و اساس آن بر نسخه ‏ی جاوای گوگل استوار است ("Dalvik") به جای محیط مرسومی که با GNU، X، KDE و ... پشتیبانی می ‏شود. یک گوشی هوشمند یا تبلت اندرویدی، بر خلاف یک PC لینوکسی معمولی که openSUSE یا دبیان بر روی آن اجرا می‏شود،کاملا خودش را به کاربر ارائه می‏دهد، اما همچنان یک سیستم لینوکسی قابل توجه است. در حالی که اکثر کاربران اندروید سیستم خود را به صورت از قبل نصب شده بر روی گوشی یا تبلت‏های خود خریداری می‏کنند و سپس هیچ ‏گاه آن را تغییر نمی‏دهند، اکثر دستگاه‏ های اندرویدی امکان نصب یک "توزیع" اندرویدی جایگزین را (گاهی اوقات با هک کردن) فراهم می‏کنند، که تعداد زیادی از آن‏ها موجود است. برای بسیاری از دستگاه‏ ها این تنها راه به دست آوردن نسخه ‏ی به روز اندروید است، اگر سازنده‏ی دستگاه و/ یا فراهم کننده ‏ی سرویس تلفنی انتشار یک نسخه ‏ی رسمی جدید را ضروری ببیند.

تفاوت‏ها و شباهت‏ها

با وجود اینکه تعداد زیادی توزیع لینوکسی وجود دارد، حداقل توزیع اصلی به نظر می‏رسد که به زندگی واقعی به طور منصفانه‏ ای شبیه باشد. یک دلیل آن به خاطر استفاده‏ ی آن‏ها از برنامه‏ های پایه ‏ای یکسان است- برای مثال، مفسر خط فرمان همیشه bash است. از طرف دیگر استاندارد‏هایی وجود دارند که رشد درجه را محدود می‏کنند. این ها شامل استاندارد‏های سلسله مراتبی فایل سیستم (FHS) یا پایه ‏ی استاندارد لینوکس (LSB)، که سعی می‏کنند یک "نسخه ‏ی پایه" متحد لینوکس را تدوین کنند تا فراهم کنندگان نرم ‏افزار شخص ثالث توزیع نرم‏ افزارشان برای هر تعداد توزیع‏ های لینوکس ممکن تسهیل شود. متاسفانه LSB منجر به آن موفقیتی قرار بود به آن دست پیدا کند نشد- از آن به عنوان شیوه‏ای برای کند کردن یا متوقف کردن نوآوری در لینوکس و کاهش دهنده‏ی تنوع سوء برداشت می‏شد (با این وجود اکثر توزیع ‏ها این امکان را فراهم می ‏کنند که بتوان از یک محیط LSB موازی با و مستقل از محیط نرم‏ افزاری که خود توزیع فراهم کرده است، استفاده کرد)، در حالی که فراهم‏ کنندگان شخص ثالث که در درجه ‏ی اول مد نظر قرار داشتند ترجیح دادند که برای بسته‏ های نرم‏ افزاریشان برای "توزیع ‏های سازمانی" اصلی مانند RHEL و SLES "تاییدیه" بگیرند و تنها این پلتفرم ‏ها را پشتیبانی کنند. در حالی که قطعا غیر محتمل نیست که بتوان SAP یا Oracle را بر روی مثلا دبیان گنو/لینوکس اجرا کرد(یا به اجرا واداشت)، هزینه‏ای که تحت مجوز گرفتن برای بسته‏ های نرم ‏افزاری تجاری بزرگ مثل این‏ها خرج می ‏شود صرف می‏شود آن قدر است که در نهایت هزینه‏ های مجوز برای RHEL و SLES با آن تفاوت چندانی نمی‏کند. فرق قابل توجهی که توزیع ‏های مختلف با هم دارند شیوه‏اییست که بسته‏ های نرم ‏افزاری را مدیریت می‏کنند (نصب کردن و پاک کردن)، و در نتیجه فرمت بسته‏ های نرم‏ افزاری از پیش ساخته شده درون توزیع ‏ها با هم تفاوت دارد. در حال حاضر دو فرمت اصلی برای این منظور وجود دارد که یکی توسط دبیان گنو/لینوکس("deb") و دیگری توسط ردهت ("rpm") توسعه داده شده است. مانند اکثر اوقات هیچ کدام از آن ها برتری آنچنانی بر دیگری ندارد، بلکه هر کدام نقاط قوت کافی دارند تا مانع از تغییر رویه طرفداران خود به سمت دیگری شوند. روش deb توسط دبیان گنو/ لینوکس، اوبونتو و دیگر مشتقات دبیان به کاربرده می ‏شود، در حالی که ردهت، سوزه، و توزیع ‏های متنوعی که از آن‏ها مشتق شده‏اند بر rpm تکیه می‏کنند. هر دو روش شامل مدیریت جامع "وابستگی ‏ها" در بین بسته‏ ها هستند، که به تضمین ثبات سیستم و جلوگیری از حذف بسته‏ های نرم‏افزاری که بسته ‏های دیگر در سیستم به آن‏ها وابسته هستند کمک می‏کنند (یا برعکس وادشتن آن‏ها به نصب در حالتی که بسته ‏ی دیگری که نصب می‏شود به آن‏ها نیاز دارد و آن‏ها قبلا نصب نشده‏ اند). در حالی که کاربران ویندوز و OS X به تهیه نرم‏ افزار از منابع مختلف عادت کرده اند، حداقل توزیع ‏های بزرگ مانند دبیان، openSUSE، یا اوبونتو تلاش می‏کنند که مستقیما بواسطه ‏ی ابزار‏های مدیریت بسته برای کاربران خود مجموعه‏ ی جامعی از نرم ‏افزار را فراهم کنند. این ابزار‏ها اجازه‏ی دسترسی به "مخازن" توزیع ‏ها را می‏دهند و ابزار‏های جست و جویی را (با کیفیت‏های متفاوت) برای بسته‏ های نرم‏افزاری به خصوص ارائه می ‏دهند که سپس بتوانند براحتی ، احتمالا به همراه وابستگی‏ هایشان، بر روی شبکه نصب شوند. توجه به این نکته اهمیت دارد که الزاما همیشه امکان تعویض بسته‏ ها بین توزیع ‏ها وجود ندارد، حتی اگر آن‏ها از فرمت بسته‏ ی یکسان استفاده می‏کنند (deb یا rpm) – این بسته‏ ها حاوی پیش فرض‏ هایی در مورد ساختار یک توزیع هستند که به مراتب از فرمت بسته تجاوز می‏کند. این کار کاملا هم غیر عملی نیست (برای مثال دبیان گنو/ لینوکس و اوبونتو به اندازه ‏ی کافی مشابه هستند تا بتوان تحت شرایط مناسب یک بسته ‏ی دبیان را بر روی یک سیستم اوبونتو یا نصب کرد یا بالعکس) اما، با یک حساب سر انگشتی می‏توان متوجه شد که هر چه یک بسته ریشه‏ ی عمیق‏ تری در یک سیستم دوانده باشد، شانس به رخ دادن مشکل بیشتر است- بسته‏ ای که تنها حاوی چند فایل اجرایی و مستندات آن‏هاست کمتر احتمال دارد مشکلی ایجاد کند در مقایسه با سرویس سیستمی که باید با سلسله مراتب استارت آپ سیستم یکپارچه شود. اگر در موردی تردیدی وجود داشت، باید از آزمایش‏هایی که نتایج آن‏ها غیر قطعی است خودداری کرد.

جدول ۲.۱ نشان دهنده‏ ی یک جمع‏ بندی کلی از مهم ‏ترین توزیع ‏های لینوکس است. برای اطلاعات بیشتر، به DistroWatch یا وب‌سایت ‏های هرکدام از توزیع ‏ها مراجعه کنید.

منبع: Linux Essentials, The LPI Introductory Programme

23.52941176470588% Complete

کامپیوترها، نرم افزارها و سیستم عامل ها کامپیوتر چیست؟ بخش‌های مختلف یک کامپیوتر نرم افزار سیستم عامل‌های مهم لینوکس و نرم افزار آزاد لینوکس: داستان یک موفقیت آزاد یا متن باز نرم افزارهای آزاد مهم

توزیع های لینوکس مهم

نصب یک توزیع معماری سیستم استخراج و پیکربندی تنظیمات سخت افزار روند بوت سیستم مدیریت Runlevelها و shutdown و reboot نصب لینوکس و مدیریت بسته ها طراحی ساختار دیسک نصب یک مدیر بوت مدیریت Share library ها مدیریت بسته‌های نرم افزاری در دبیان استفاده از RPM و YUM دستورات گنو و یونیکس کار با خط فرمان پردازش جریان‌های داده باکمک فیلتر ها مدیریت فایل‌ها - مقدماتی استفاده از stream‌ها, pipe‌ها و redirect ایجاد، رصد و حذف یک فرایند ویرایش اولویت اجرای فرایندها جستجوی فایل‌های متنی توسط regular expressionها ویرایش فایل با کمک vi تجهیزات، فایل سیستم های لینوکسی و فایل سیستم سلسله مراتبی ساخت پارتیشن و فایل سیستم نگهداری از یکپارچگی فایل سیستم کنترل mount و unmount شدن فایل سیستم سهمیه بندی فضای دیسک یا quota مدیریت مجوزهاو مالکیت‌ فایل ساخت و تغییر hard و symbolic link جستجوی فایل سیستم و محل درست فایل‌ها راهنمای استفاده از Docpad نصب و راه اندازی اولیه نحوه تهیه مستندات